Onjuiste weergave oliën en vetten in Boodschapp.

Het Voorlichtingsbureau Margarine, Vetten en Oliën (MVO) staat kritisch tegenover de smartphone applicatie Boodschapp. Dit vanwege de ongenuanceerde beoordeling van levensmiddelen waarbij het beoogde doel, om de bewuste keuze gemakkelijker te maken, voorbij wordt gestreefd. In dit document plaatst het Voorlichtingsbureau MVO een aantal kritische noten bij de methodiek van Boodschapp, toegepitst op de margarine- en vettenproducten. Het Voorlichtingsbureau heeft deze kritische noten ook voorgelegd aan Lab 1111, de makers van Boodschapp.

Beoordeling totaal vet
Hoewel Lab 1111 in zijn verantwoordingsdocument aangeeft dat vet niet per definitie ongezond is, beoordeelt Boodschapp een laag vetgehalte toch positiever dan een hoog vetgehalte ‘omdat het vetpercentage van voeding over het algemeen te hoog is’. Dit is onjuist. Volgens de laatste Voedselconsumptiepeiling is het tegendeel gebleken, namelijk dat Nederlanders niet meer vet eten dan aanbevolen. Door producten met een hoog vetgehalte te beoordelen als minder goed zullen ook producten met een hoog gehalte aan (meervoudig) onverzadigde vetzuren daardoor ten onrechte als ‘minder goed’ worden beoordeeld. Dit terwijl zowel onverzadigde vetzuren en meervoudig onverzadigde vetzuren het ‘slechte’ LDL- cholesterol in het bloed verlagen en het ‘goede’ HDL-cholesterol verhogen. Bovendien is het belangrijker om naar de vetzuursamenstelling te kijken dan naar de totale hoeveelheid vet bij de preventie van hart- en vaatziekten. Deze nuance mist in de beoordelingsmethode van Boodschapp.

Beoordeling transvetzuren
Op basis van de ingrediëntenlijst doet Boodschapp een uitspraak of er transvetten aanwezig kunnen zijn. Als veronderstelt wordt dat een product transvet bevat, krijgt het product direct een rode kleur. Hierdoor wordt de consument volgens het Voorlichtingsbureau MVO verkeerd geïnformeerd. De huidige inname van transvetzuren in Nederland is laag en uit de gegevens van de laatste Voedselconsumptiepeiling blijkt dat bijna iedereen onder de gestelde innamenorm van de Gezondheidsraad zit. Transvetzuren zijn dan ook geen gezondheidsissue meer in de Nederlandse voeding.
In ieder vet, of dat nou afkomstig is van plantaardige oliën of van zuivel, bestaat uit een verhouding verzadigde-, onverzadigde- en transvetzuren. De verhouding waarop dit voorkomt kan wel verschillen. Plantaardige oliën en vetten en margarines die daarvan gemaakt zijn bevatten een zeer minimale hoeveelheid transvetzuren (<2%) die zo laag is dat het effect op de gezondheid onbetekenend is. Daarentegen leveren ze essentiële vetzuren (die niet door ons lichaam gemaakt kunnen worden) en zijn een belangrijke bron van vitamine A, D en E waardoor ze in elk geval thuis horen in een gezonde voeding.  

Vitamine D
Verder wordt bij het scannen van o.a. margarines het volgende gemeld: ‘Vitamines of mineralen toegevoegd’. Een gezonde gevarieerde voeding levert voldoende vitamines en mineralen. Producten verrijkt met vitamines en mineralen zijn in principe niet nodig’.

Dit gaat voorbij aan het feit, dat deze producten zo rond de 20% van de inname van vit A/D verzorgen, hetgeen in alle berekeningen (bijvoorbeeld de VCP) wordt erkend. Het is daardoor een essentiële bron van deze vitamines in de NL-voeding. Het is zorgwekkend dat Boodschapp dergelijke onterechte informatie geeft terwijl bepaalde bevolkingsgroepen in Nederland kampen met een vitamine D deficiëntie (o.a. 50% van de 50-plussers, 85% van bewoners van verpleeghuizen en meer dan 50% van de zwangere vrouwen van niet westerse allochtone afkomst en hun pasgeborenen). Dit onderstreept het belang van een adequate vitamine D-inname die o.a. gehaald kan worden uit voedingsmiddelen zoals halvarine, margarine en bak- en braadproducten.

Nog meer kritische punten
Hiermee zijn nog maar een paar kritische voedingskundige noten geplaatst die aangevuld kunnen worden met tal van andere kritische opmerkingen. Zo zijn bijvoorbeeld producten met hulpstoffen volgens Boodschapp ‘gekunstelde producten’. Deze producten krijgen een rode score als een product met meer dan 5 ingrediënten en meer dan 2 hulpstoffen bevat. Dit terwijl het hier gaat om ingrediënten en hulpstoffen die de Europese autoriteiten als volledig veilig beschouwen en wat de kwaliteit van het product ten goede komt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de toevoeging van vitamine E aan margarines.
Een ander voorbeeld is dat sommige voedingsstoffen een positieve beoordeling krijgen en andere belangrijke voedingsstoffen niet, maar de basis waarop dit gebeurt is niet wetenschappelijk onderbouwd. Zo wordt vitamine D geheel niet genoemd in deze lijst met positieve voedingsstoffen, wat onterecht is gezien de vele gezondheidseffecten die aan deze vitamine kunnen worden toegeschreven.

Conclusie
Ondanks dat het Voorlichtingsbureau MVO de intentie van de makers van de applicatie Boodschapp –om de gezonde leefstijl te bevorderen - toejuicht, wil het voorlichtingsbureau zich tegen -de zeer ongenuanceerde methodiek achter de- applicatie uitspreken. Het Voorlichtingsbureau vindt dat de app zoals die er nu uitziet de keuze voor goede vetten juist in de weg staat en hoopt dat de app in ieder geval op die punten wordt aangepast wordt of anders verdwijnt.

Voor consumenten die meer willen weten over de soort en hoeveelheid vet in een groot aantal voedingsmiddelen heeft het Voorlichtingsbureau samen met de Stuurgroep Kies Gezond Vet een rekentool ontwikkeld. Met deze rekentool kan eenvoudig de dagelijke vetinname berekend worden en bekeken worden hoe dit zich verhoudt tot de aanbevelingen. Kijk voor meer informatie op www.kiesgezondvet.nl

Achtergrond informatie Boodschapp
Boodschapp is een applicatie voor de smartphone van het softwarebedrijf Lab 1111. De app vergelijkt ruim 3600 voedingsmiddelen van AH, Jumbo en C1000 op samenstelling en prijs aan de hand van door Lab 1111 gekozen criteria. Producten worden beoordeeld op energie, vet, verzadigde vetzuren, transvetzuren, zout, toegevoegd suiker, vezels, toegevoegde vezels, groenten, omega 3 vetzuren, vitamine C, calcium, ijzer, zuiver (hoeveelheid ingrediënten), puur (gehalte naamgevend ingrediënt) en keurmerk. In de supermarkt kan de consument met de smartphone de streepjescode van een product scannen waarna een overzicht wordt gegeven hoe het product scoort op samenstelling en prijs, vergeleken met andere merken. De score wordt uitgedrukt in een cijfer en een kleur: rood (minder goed), geel (gemiddeld) en groen (beter).